02. İman Kitabı — Kısım 1 (8–32)

“Ubeydullah b. Mûsâ bize tahdis edip dedi ki: Hanzala b. Ebî Süfyân bize haber verdi; o İkrime b. Hâlid’den, o da İbn Ömer’den (r.anhüma) naklettiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: ‘İslam beş esas üzerine kurulmuştur: Allah’tan başka ilah olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın elçisi olduğuna şehadet etmek, namazı dosdoğru kılmak, zekatı vermek, hacca gitmek ve Ramazan orucunu tutmaktır.'”

Şerh. Peygamber Efendimiz bu hadiste İslam dinini, sağlam beş temel direk üzerine inşa edilmiş muazzam bir binaya benzetmiştir. Bu binanın temeli ve çatısı İman/Şehadet kelimesidir. Onu ayakta tutan ana sütunlar ise bedenî ve malî ibadetler olan namaz, zekat, hac ve oruçtur. İslam alimleri bu hadisin dinin temellerini özetleyen en kuşatıcı esaslardan biri olduğunu kabul etmişlerdir.

Kaynak: Meal Kaynağı: Sahih-i Buhârî, Kitâbu’l-İmân, Hadis No: 8 (Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Sahih-i Buhârî Muhtasarı ve Tercümesi). – Şerh Kaynağı: İbn Hacer el-Askalânî, Fethu’l-Bârî Şerhu Sahihi’l-Buhârî (Cilt 1, Kitâbu’l-İmân, Bâbu Kavlini’n-Nebiyyi “Büniye’l-İslâmu ‘alâ hams”, Hadis No: 8 açıklamaları).

Buhârî içinde tekrarı: 53 · 87 · 2157

Bu hadisin doğrulama tablosu

“Abdullah b. Muhammed bize tahdis edip dedi ki: Ebû Âmir el-Akadî bize tahdis edip dedi ki: Süleyman b. Bilâl bize tahdis etti; o Abdullah b. Dînâr’dan, o Ebû Sâlih’ten, o da Ebû Hurayre’den (r.anh) naklettiğine göre Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: ‘İman altmış küsur şubedir (daldır). Hayâ da imandan bir şubedir (parçadır).'”

Şerh. Bu hadis, imanın amelleri ve ahlaki erdemleri kapsayan geniş bir kavram olduğunu ortaya koyar. İman tıpkı bir ağaç gibidir; kökü kalpteki tasdik, dalları ise amel ve güzel ahlaktır. Hadiste özel olarak vurgulanan “hayâ” (utanma duygusu), kişiyi kötülüklerden alıkoyan ve hayra sevk eden çatı niteliğinde bir ahlaktır. Hayâsı olan kimse günahlardan sakınacağı için bu duygu imanın ayrılmaz bir parçası kabul edilmiştir.

Kaynak: Meal Kaynağı: Sahih-i Buhârî, Kitâbu’l-İmân, Bâbu Umûri’l-İmân, Hadis No: 9 (Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Sahih-i Buhârî Muhtasarı ve Tercümesi). – Şerh Kaynağı: İbn Hacer el-Askalânî, Fethu’l-Bârî Şerhu Sahihi’l-Buhârî (Cilt 1, Kitâbu’l-İmân, Bâbu Umûri’l-İmân, Hadis No: 9 açıklamaları).

Bu hadisin doğrulama tablosu

“Âdem b. Ebî İyâs bize tahdis edip dedi ki: Şu’be bize tahdis etti; o Abdullah b. Abdirrahmân b. Ebî es-Süfer’den ve İsmâil’den, onlar eş-Şa’bî’den, o da Abdullah b. Amr’dan (r.anhüma) naklettiğine göre Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: ‘Müslüman, diğer Müslümanların (insanların) elinden ve dilinden selamette olduğu (zarar görmediği) kimsedir. Muhacir de Allah’ın yasakladığı şeyleri terk eden kimsedir.’ Ebû Abdullah (İmam Buhârî) der ki: Ebû Muâviye şöyle dedi: Dâvûd bize Âmir’den tahdis etti, o dedi ki: Abdullah’tan Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’den naklederken işittim. Abdüla’lâ da Dâvûd’dan, o Âmir’den, o Abdullah’tan, o da Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem’den şeklinde nakletmiştir.”

Şerh. Bu hadis, İslam’ın toplumsal ahlak ilkesini ve ameli boyutunu özetleyen temel esaslardandır. Kâmil manada Müslümanlık sadece ibadetlerden ibaret olmayıp, insan ilişkilerinde güvenilir olmayı, dille (gıybet, iftira, küfür) ve elle (şiddet, haksızlık, hırsızlık) başkalarına zarar vermemeyi gerektirir. Hadisteki “muhacir” vurgusu ise hicretin sadece mekân değiştirmek olmadığını; asıl hicretin günahlardan, kötülüklerden ve Allah’ın haram kıldığı şeylerden uzaklaşmak (hicret-i kalbî) olduğunu gösterir.

Kaynak: Meal Kaynağı: Sahih-i Buhârî, Kitâbu’l-İmân, Bâbu’l-Müslimü Men Selime’l-Müslimûne min Lisânihî ve Yedihî, Hadis No: 10 (Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Sahih-i Buhârî Muhtasarı ve Tercümesi). – Şerh Kaynağı: İbn Hacer el-Askalânî, Fethu’l-Bârî Şerhu Sahihi’l-Buhârî (Cilt 1, Kitâbu’l-İmân, Hadis No: 10 açıklamaları).

Buhârî içinde tekrarı: 6484

Bu hadisin doğrulama tablosu

Bu hadisin doğrulama tablosu

Buhârî içinde tekrarı: 28 · 6236

Bu hadisin doğrulama tablosu

Bu hadisin doğrulama tablosu

Buhârî içinde tekrarı: 15

Bu hadisin doğrulama tablosu

Buhârî içinde tekrarı: 14

Bu hadisin doğrulama tablosu

Buhârî içinde tekrarı: 6941

Bu hadisin doğrulama tablosu

Buhârî içinde tekrarı: 3784

Bu hadisin doğrulama tablosu

Buhârî içinde tekrarı: 7213 · 7468

Bu hadisin doğrulama tablosu

Buhârî içinde tekrarı: 3300 · 6495 · 7088

Bu hadisin doğrulama tablosu

Bu hadisin doğrulama tablosu

Bu hadisin doğrulama tablosu

Bu hadisin doğrulama tablosu

Buhârî içinde tekrarı: 7008

Bu hadisin doğrulama tablosu

Bu hadisin doğrulama tablosu

Bu hadisin doğrulama tablosu

Buhârî içinde tekrarı: 1519

Bu hadisin doğrulama tablosu

Bu hadisin doğrulama tablosu

“Kuteybe bize tahdis edip dedi ki: Leys bize tahdis etti, o Yezîd b. Ebî Habib’den, o Ebu’l-Hayr’dan, o da Abdullah b. Amr’dan (r.anhüma) naklettiğine göre bir adam Resûlullah sallallahu alayhi ve sellem’e: ‘İslam’ın hangi (özelliği ve ameli) daha hayırlıdır?’ diye sordu. Hz. Peygamber şöyle buyurdu: ‘Yemek yedirmen, tanıdığına ve tanımadığın herkese selam vermendir.'”

Şerh. Bu hadiste İslam ahlakının iki temel direği öne çıkarılmaktadır: Bedenî/maddî yardımlaşmanın zirvesi olan “yemek yedirmek” (ikram, cömertlik ve muhtacın ihtiyacını gidermek) ve kalpler arasındaki dostluk bağlarını pekiştiren “selamlaşmak”. Hz. Peygamber’in selamı sadece tanınan kişilere değil, tanınmayan Müslümanlara da verilmesini emretmesi, ümmet arasında genel bir kardeşlik bilincinin ve sosyal huzurun tesis edilmesini hedefler.

Kaynak: Meal Kaynağı: Sahih-i Buhârî, Kitâbu’l-İmân, Hadis No: 12 (Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Sahih-i Buhârî Muhtasarı ve Tercümesi). – Şerh Kaynağı: İbn Hacer el-Askalânî, Fethu’l-Bârî Şerhu Sahihi’l-Buhârî (Cilt 1, Kitâbu’l-İmân, Hadis No: 12 açıklaması).

Buhârî içinde tekrarı: 12 · 6236

Bu hadisin doğrulama tablosu

Buhârî içinde tekrarı: 1052 · 5197

Bu hadisin doğrulama tablosu

Buhârî içinde tekrarı: 2545

Bu hadisin doğrulama tablosu

Buhârî içinde tekrarı: 6875

Bu hadisin doğrulama tablosu

Bu hadisin doğrulama tablosu