Yaşlılık Çağında Gelen İlâhi Müjde, Peygamberlik Silsilesinin Devamı ve Kenan Diyarının Reberleri
Hz. İshak (a.s.) ve oğlu Hz. Ya’kûb (a.s.), Tevhid önderi Hz. İbrahim’in (a.s.) soyunu ve peygamberlik silsilesini devam ettiren ulu elçilerdir. Yüce Allah, Hz. İbrahim’in büyük oğlu Hz. İsmail üzerinden Mekke ve Arap Yarımadası bereketini kurarken; ikinci oğlu Hz. İshak ve torunu Hz. Ya’kûb üzerinden Filistin, Şam ve Mısır hattındaki İsrailoğulları peygamberlik zincirini başlatmıştır.
1. Meleklerin Ziyareti ve Yaşlılık Çağında Gelen Müjde
Hz. İbrahim ve sadık eşi Hz. Sâra oldukça yaşlanmış, insani ölçülere göre çocuk sahibi olma imkânı kalmamıştı. Yüce Allah, Lût kavmini helak etmekle görevli melekleri (insan kılığında) öncelikle Hz. İbrahim’e konuk olarak gönderdi. Hz. İbrahim onlara kızartılmış bir buzağı ikram etti ancak misafirlerin ellerini yemeğe uzatmadığını görünce içine bir korku düştü.
Melekler ona korkmamasını müjdeledikten sonra, hiç beklemedikleri bir ilahi ihsanı haber verdiler: Hz. İshak’ın doğumu ve ardından torunu Hz. Ya’kûb’un gelişi.
Kur’an-ı Kerim Hûd Suresi’nde bu mucizevi müjdeyi ve Hz. Sâra’nın şaşkınlığını şöyle aktarır:
“Müjdeyi duyan İbrahim’in karısı ayakta duruyordu; (bu sevinçli haber üzerine) gülümsedi. Biz de ona İshak’ı, İshak’ın ardından da Ya’kûb’u müjdeledik.” (Hûd Suresi, 71)
“Kadın dedi ki: ‘Vay başıma gelenler! Ben bir koca karı, şu kocam da bir ihtiyar iken doğuracak mıyım? Gerçekten bu çok şaşırtıcı bir şey!'” (Hûd Suresi, 72)
Melekler, Yüce Allah’ın sonsuz kudretini ve bu haneye olan özel lütfunu hatırlatarak şöyle cevap verdiler:
“Melekler dediler ki: ‘Allah’ın emrine mi şaşıyorsun? Ey ev halkı! Allah’ın rahmeti ve bereketleri sizin üzerinizdedir. Şüphesiz O, övülmeye layıktır, şanı yücedir.'” (Hûd Suresi, 73)
2. Hz. İshak (a.s.): Kenan Diyarının İlim ve Hikmet Sahibi Elçisi
Hz. İshak, babası Hz. İbrahim’in vefatından sonra Filistin ve Kenan bölgesinde peygamberlik görevini sürdürdü. Kur’an-ı Kerim’de kendisinden “Âlim / İlim sahibi bir çocuk” (Zâriyât Suresi, 28) olarak bahsedilir. Yüce Allah onu ve soyunu hayırla, ihlasla ve salih amellerle övmüştür:
“Güç ve basiret sahibi kullarımız İbrahim’i, İshak’ı ve Ya’kûb’u da an! Biz onları ahiret evini (yurdunu) düşünen ihlaslı/samimi kullar kıldık. Şüphesiz onlar bizim katımızda seçkin ve hayırlı kimsedendir.” (Sâd Suresi, 45-47)
Hz. İshak, babasından devraldığı tevhid sancağını lekesiz bir şekilde korumuş, bölgesindeki insanlara namazı, zekâtı ve adaletli bir hayatı emretmiştir.
3. Hz. Ya’kûb (a.s.): İsrail Unvanı, Derin Hüzün ve Sarsılmaz Sabır (Sabr-ı Cemîl)
Hz. İshak’ın oğlu olan Hz. Ya’kûb, “Allah’ın kulu” anlamına gelen “İsrâil” lakabıyla anılmıştır (Bu sebeple soyundan gelenlere İsrailoğulları denmiştir). Hz. Ya’kûb, hayatı boyunca büyük imtihanlardan geçmiş, özellikle en çok sevdiği oğlu Hz. Yûsuf (a.s.) ve küçük oğlu Bünyamin üzerinden evlat acısı ve ayrılıkla sınanmıştır.
Kardeşlerinin kuyu tuzağı sonrasında Kanlı Gömlek ile gelen yalan karşısında Hz. Ya’kûb, teslimiyetin şahikası olan şu cümleyi tarihe kazımıştır:
“Nefsiniz sizi bir işe sürüklemiş. Artık bana düşen güzel bir sabırdır (Sabr-ı Cemîl). Söylediklerinize karşı yardımına sığınılacak ancak Allah’tır!” (Yûsuf Suresi, 18)
Yıllarca süren ayrılık yüzünden gözlerine ak düşüp kör olmasına rağmen Rabbinden ümidini kesmemiş, “Ben kederimi ve hüznümü sadece Allah’a arz ederim” diyerek teslimiyetini korumuştur. Sonunda oğlu Hz. Yûsuf’a kavuşmuş, gözleri açılmış ve tüm ailesiyle birlikte Mısır’a yerleşerek tevhid sancağını oraya taşımıştır.
4. Hz. Ya’kûb’un Vefat Anı ve Oğullarına Vasiyeti
Hz. Ya’kûb (a.s.) vefat döşeğindeyken evlatlarını etrafına toplayarak onlara en büyük mirası olan akide ve iman vasiyetini yapmıştır. Kur’an-ı Kerim bu tarihi ânı şöyle mühürler:
“Yoksa Ya’kûb’a ölüm geldiği zaman siz orada şahit miydiniz? Hani o oğullarına: ‘Benden sonra neye kulluk edeceksiniz?’ diye sormuştu. Onlar da: ‘Senin ilahına, ataların İbrahim, İsmail ve İshak’ın ilahı olan tek bir ilaha kulluk edeceğiz; biz O’na teslim olanlarız’ dediler.” (Bakara Suresi, 133)
5. Hz. İshak ve Hz. Ya’kûb İle İlgili Hadis-i Şerifler
Peygamber Efendimiz (s.a.v.), Hz. Ya’kûb ve Hz. İshak’ın soyundaki asaleti ve peygamberlik şerefini ifade etmek için şöyle buyurmuştur:
“İnsanların en şereflisi kimdir?” diye sorulduğunda, Efendimiz (s.a.v.): “Allah katında en keremli/şerefli olanı, takvaca en üstün olanıdır” buyurdu. Ashâb: “Biz bunu sormuyoruz” deyince, Efendimiz: “Öyleyse insanların en şereflisi; Allah’ın Peygamberi Yûsuf, onun babası Allah’ın Peygamberi (Ya’kûb), onun babası Allah’ın Peygamberi (İshak), onun babası da Allah’ın Dostu (İbrahim’dir)” buyurmuştur. (Buhârî, Enbiyâ 8, 14, 19; Müslim, Fezâil 168)
6. Kıssadan Alınacak İlâhî ve Zihniyet Dersleri
- İlahi Vaat Zamanla Sınırlı Değildir: Yaşlılık veya imkânsızlık gibi görünen insani engeller Allah’ın takdirini durduramaz. Hz. İshak ve Hz. Ya’kûb’un müjdelenmesi, samimi duaların en beklenmedik anlarda meyve vereceğinin ibretidir.
- Soyun Gerçek Mirası İmandır: Hz. Ya’kûb’un vefat ederken evlatlarına mülk veya makam değil, “Benden sonra kime kulluk edeceksiniz?” sorusuyla iman vasiyet etmesi; anne-babaların evlatlarına bırakacağı en büyük mirasın Tevhid akidesi olduğunu gösterir.
- Sabr-ı Cemîl (Güzel Sabır): Hz. Ya’kûb’un evlat acısı ve iftiralar karşısında sitem etmeden, feryat etmeden sadece Allah’a sığınması; musibet anında Müslümanın takınacağı asil duruşun simgesidir.
- Şüpheye Yer Olmayan Ümit: Yıllarca haber alamamasına rağmen Hz. Ya’kûb’un Yûsuf’tan ümidini kesmemesi, Müslümanın darlık zamanlarında ilahi rahmetten asla ümidini kesmemesi gerektiğinin (Ye’s yok) dersidir.