Nesep, Evlatlık Hukuku ve İlâhî Hüküm
Kur’ân-ı Kerîm | Ahzâb Sûresi, 33/4–5, 36–40 | Temel kaynaklar: Sahîh-i Buhârî, Sahîh-i Müslim ve klasik tefsirler
Giriş: Toplumun Alışkanlıklarını Değiştiren Bir Evlilik
Medine…
İslâm, insanların yalnızca inançlarını değil, aile hayatlarını, sosyal ilişkilerini ve hukuk anlayışlarını da yeniden şekillendiriyordu.
Câhiliye döneminde evlat edinilen çocuklar, bazı durumlarda öz çocuk gibi kabul ediliyor; onların nesep ve aile hukukuyla ilgili statüleri de buna göre değerlendiriliyordu.
Hz. Muhammed (s.a.v.), kendisine yakınlığı ve sevgisiyle tanınan Zeyd b. Hârise’yi İslâm’dan önce evlat edinmişti.
Bu sebeple Zeyd, bir dönem Zeyd b. Muhammed diye anılmıştı.
Ancak Kur’ân, evlat edinilen kişilerin öz babalarına nispet edilmesini emrederek nesep konusunda yeni bir düzenleme getirdi.
Daha sonra Hz. Peygamber, halasının kızı Zeyneb bint Cahş ile Zeyd b. Hârise’nin evlenmesine aracılık etti.
Bu evlilik uzun ömürlü olmadı.
Zeyd ile Zeyneb ayrıldı.
Ardından Allah, Hz. Peygamber’in Zeyneb ile evliliğini Ahzâb Sûresi’nin 37. âyetinde açıkladı.
Bu olayın temel amacı, evlatlık ile öz evlat arasındaki hukuki farkı ortaya koymak ve evlatlığın boşadığı kadınla evlenmenin, öz oğlun boşadığı kadınla evlenmek gibi haram olmadığını göstermekti.
Kur’ân bu olay üzerinden, yerleşmiş bir toplumsal geleneğin ilâhî hüküm karşısındaki konumunu da açıklamaktadır.
1. Zeyd b. Hârise Kimdir?
Zeyd b. Hârise (r.a.), Hz. Peygamber’in en yakın sahâbîlerinden biridir.
Çocuk yaşta ailesinden ayrılmış, köle olarak satılmış ve daha sonra Hz. Hatice’nin himayesine girmişti.
Hz. Hatice onu Hz. Muhammed’e vermiş, Hz. Peygamber de Zeyd’i azat etmişti.
Siyer rivayetlerine göre Zeyd’in ailesi onu bulup geri almak istediğinde Zeyd, Hz. Peygamber’in yanında kalmayı tercih etmişti.
Hz. Peygamber de onu evlat edinmişti.
Bu sebeple Zeyd, İslâm’ın ilk dönemlerinde Zeyd b. Muhammed adıyla tanınmıştı.
Ancak Ahzâb Sûresi’nin 5. âyetiyle evlatlıkların öz babalarına nispet edilmesi emredildi.
Zeyd bundan sonra yeniden Zeyd b. Hârise olarak anıldı.
Zeyd’in Kur’ân’daki özel yeri
Zeyd b. Hârise, Kur’ân’da adı açıkça geçen tek sahâbîdir.
Ahzâb Sûresi’nin 37. âyetinde adı doğrudan zikredilir.
Bu özellik, onun İslâm tarihindeki önemli konumunu göstermektedir.
2. Evlatlık Hukukunun Düzenlenmesi
Allah Teâlâ şöyle buyurur:
وَمَا جَعَلَ أَدْعِيَاءَكُمْ أَبْنَاءَكُمْ
“Allah, evlatlıklarınızı öz oğullarınız kılmamıştır.”
Ahzâb Sûresi, 33/4 — anlam merkezli meal
Bir sonraki âyette ise şöyle buyrulur:
ادْعُوهُمْ لِآبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ
“Onları babalarına nispet ederek çağırın. Bu, Allah katında daha adaletlidir.”
Ahzâb Sûresi, 33/5 — anlam merkezli meal
Bu âyetler, evlat edinilen kişinin biyolojik nesebinin değiştirilmemesi gerektiğini bildirmektedir.
İslâm hukukunda bir çocuğun bakımını üstlenmek, onu korumak ve yetiştirmek değerli davranışlardır.
Ancak bu bakım ilişkisi, kendiliğinden biyolojik nesep bağı meydana getirmez.
Dolayısıyla evlat edinilen kişinin soy bağı, miras ve mahremiyet gibi konulardaki hukuki durumu, öz evlatla her bakımdan aynı değildir.
Burada önemli bir ayrım bulunmaktadır:
Kur’ân’ın nesep konusunda getirdiği düzenleme, kimsesiz veya korunmaya muhtaç çocukların bakımını ve himayesini yasaklamaz.
Aksine İslâm, yetimlerin ve korunmaya muhtaç insanların gözetilmesini teşvik eder.
3. Zeyd ile Zeyneb’in Evliliği
Zeyneb bint Cahş (r.a.), Hz. Peygamber’in halası Ümeyme bint Abdülmuttalib’in kızıydı.
Dolayısıyla Hz. Peygamber’in yakın akrabalarındandı.
Hz. Peygamber, Zeyd b. Hârise ile Zeyneb’in evlenmesini istedi.
Bu evlilik, dönemin sosyal yapısı açısından dikkat çekiciydi.
Çünkü Zeyd, daha önce kölelik yaşamış ve sonradan azat edilmişti.
Zeyneb ise Kureyş’in tanınmış ailelerinden birine mensuptu.
Klasik tefsirlerde, Zeyneb’in başlangıçta bu evliliğe sıcak bakmadığı ve Ahzâb Sûresi’nin 36. âyetinin bu bağlamda indirildiği aktarılır.
Ancak bu ayrıntıların rivayet yolları ve sıhhatleri farklıdır. Âyetin iniş sebebini yalnızca tek bir tarihî anlatımla kesinleştirmek doğru değildir.
Ahzâb Sûresi 36
وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ
“Allah ve Resûlü bir konuda hüküm verdiğinde, mümin bir erkek ve mümin bir kadın için artık o konuda başka bir tercih hakkı yoktur.”
Ahzâb Sûresi, 33/36 — anlam merkezli meal
Bu âyet, Allah’ın ve Resûlünün bağlayıcı hükmüne teslimiyetin önemini anlatır.
Zeyd ile Zeyneb’in evliliği, sosyal statüye dayalı üstünlük anlayışının sorgulanması açısından da değerlendirilmiştir.
Bununla birlikte âyet, günümüzde bir kimsenin istemediği evliliğe zorlanmasına delil olarak kullanılamaz. İslâm hukukunda evlilikte rıza temel bir şarttır.
4. Evliliğin Sona Ermesi ve Hz. Peygamber’in Tavsiyesi
Zeyd ile Zeyneb’in evliliğinde zamanla anlaşmazlıklar ortaya çıktı.
Zeyd, evliliğini sürdürmekte zorlandığını Hz. Peygamber’e bildirdi.
Hz. Peygamber ise ona eşini boşamamasını ve Allah’tan sakınmasını öğütledi.
Bu konuşma doğrudan Kur’ân’da yer almaktadır:
أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللَّهَ
“Eşini yanında tut ve Allah’tan sakın.”
Ahzâb Sûresi, 33/37
Bu ifade, olayın anlaşılması bakımından son derece önemlidir.
Çünkü Hz. Peygamber’in Zeyd’e söylediği açık söz, evliliği sürdürmesi yönündedir.
Buna rağmen evlilik sona ermiş, Zeyd ile Zeyneb boşanmıştır.
Kur’ân, boşanmanın ayrıntılı sebeplerini açıklamaz. Bu nedenle eşlerin karakterleri veya özel hayatları hakkında doğrulanmamış rivayetlerden hareketle kesin hükümler vermek doğru değildir.
5. Ahzâb Sûresi 37: Olayın Kur’ân’daki Açıklaması
Allah Teâlâ şöyle buyurur:
وَإِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَأَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللَّهَ وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ وَتَخْشَى النَّاسَ وَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَاهُ ۖ فَلَمَّا قَضَىٰ زَيْدٌ مِنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنَاكَهَا لِكَيْ لَا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْوَاجِ أَدْعِيَائِهِمْ إِذَا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَرًا ۚ وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا
“Hani Allah’ın nimet verdiği, senin de kendisine iyilikte bulunduğun kişiye, ‘Eşini yanında tut ve Allah’tan sakın’ diyordun. Allah’ın açığa çıkaracağı şeyi içinde gizliyor, insanlardan çekiniyordun. Oysa kendisinden çekinmene Allah daha layıktı. Zeyd onunla evlilik bağını sona erdirince, evlatlıklarının evliliklerini sona erdirdikleri kadınlarla evlenmeleri konusunda müminlere bir güçlük olmasın diye seni onunla evlendirdik. Allah’ın emri mutlaka yerine getirilir.”
Ahzâb Sûresi, 33/37 — anlam merkezli meal
Bu âyette birkaç önemli husus bulunmaktadır.
Birincisi: Zeyd’in konumu
Âyette Zeyd, Allah’ın kendisine nimet verdiği ve Hz. Peygamber’in de iyilikte bulunduğu kişi olarak tanıtılır.
Bu ifade, Zeyd’in geçmişte kölelikten kurtulmasını ve Hz. Peygamber’in himayesinde bulunmasını hatırlatır.
İkincisi: Hz. Peygamber’in Zeyd’e öğüdü
Hz. Peygamber, Zeyd’e evliliğini sürdürmesini tavsiye etmiştir.
Bu husus, Kur’ân’ın açık ifadesidir.
Üçüncüsü: İçinde gizlediği şey
Âyette Hz. Peygamber’in Allah’ın açığa çıkaracağı bir hususu içinde gizlediği belirtilmektedir.
Bu ifadenin neyi anlattığı konusunda müfessirler arasında farklı yorumlar vardır.
Bazı klasik tefsirlerde Hz. Peygamber’in Zeyneb’e karşı bir ilgi duyduğu yönünde anlatımlar nakledilmiştir. Ancak bu anlatımların önemli bir bölümü isnad ve tarihî güvenilirlik bakımından tartışmalıdır.
Diğer açıklamalarda ise Hz. Peygamber’in ileride gerçekleşecek evlilikle ilgili ilâhî bildirimi veya böyle bir evliliğin toplumda doğuracağı tepkiyi içinde taşıdığı ifade edilir.
Kur’ân, gizlenen şeyin romantik bir ilgi olduğunu açıkça söylemez. Bu sebeple böyle bir anlatımı kesin tarihî gerçek gibi sunmak doğru değildir.
Dördüncüsü: İnsanların tepkisinden çekinme
O dönemde evlatlık, toplumun bazı kesimlerinde öz oğul gibi kabul ediliyordu.
Bu sebeple evlatlığın boşadığı kadınla evlenmek, yerleşmiş geleneklere aykırı görülüyordu.
Âyet, Hz. Peygamber’in insanların tepkisinden çekindiğini bildirir ve Allah’ın hükmünün önceliğini hatırlatır.
Beşincisi: Evliliğin açıkça belirtilen amacı
Âyetin en belirleyici bölümü şudur:
لِكَيْ لَا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْوَاجِ أَدْعِيَائِهِمْ
“Evlatlıklarının eşleri konusunda müminlere bir güçlük olmasın diye…”
Bu ifade, evliliğin hukukî hikmetini doğrudan açıklamaktadır.
İslâm hukukunda öz oğlun boşadığı kadınla evlenmek yasaktır. Ancak evlat edinilen kişiyle biyolojik nesep bağı oluşmadığından aynı hüküm kendiliğinden geçerli değildir.
Elbette burada söz konusu olan, önceki evliliğin sona ermesi ve yeni evliliğin hukukî şartlarının gerçekleşmesidir.
6. Hz. Peygamber’in Zeyneb ile Evliliği
Zeyd ile Zeyneb’in evliliği sona erdikten sonra Hz. Peygamber (s.a.v.), Zeyneb bint Cahş ile evlendi.
Bu evlilik, Ahzâb Sûresi’nin 37. âyetinde doğrudan Allah’ın hükmüyle ilişkilendirilmiştir.
Hz. Zeyneb’in bu evliliği kendisi için özel bir şeref olarak gördüğü sahih hadislerde de aktarılır.
Enes b. Mâlik’in rivayetinde Zeyneb’in, Hz. Peygamber’in diğer hanımlarına hitaben Allah’ın kendisini Resûlullah ile evlendirdiğini söylediği bildirilir.
Kaynak: Sahîh-i Buhârî, 7420.
Bu rivayet, evliliğin Kur’ân’daki açıklamasıyla uyumludur.
Ahzâb Sûresi 40 ile bağlantısı
Allah şöyle buyurur:
مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلَٰكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ
“Muhammed sizin erkeklerinizden hiçbirinin babası değildir. Fakat o, Allah’ın Resûlü ve peygamberlerin sonuncusudur.”
Ahzâb Sûresi, 33/40 — anlam merkezli meal
Bu âyet, Hz. Peygamber’in Zeyd’in biyolojik babası olmadığını ve peygamberlik makamını vurgular.
Buradaki ifade, Hz. Peygamber’in hiç erkek çocuğunun bulunmadığı anlamına gelmez. Onun erkek çocukları olmuş, ancak yetişkinliğe ulaşmadan vefat etmişlerdir.
7. Sahih Hadislerde Zeyd ve Zeyneb’in Evliliği
Bu olay hakkında sahih hadislerde doğrudan bilgi bulunmaktadır. Özellikle Enes b. Mâlik’in rivayetleri, âyetin iniş bağlamını ve Hz. Peygamber’in Zeyneb ile evliliğinden sonraki olayları açıklamaktadır.
Hadis 1 — Ahzâb 37’nin iniş sebebi
Sahâbî râvi: Enes b. Mâlik (r.a.)
Kaynak: Sahîh-i Buhârî, Tefsir, 4787.
İsnad:
Muhammed b. Abdurrahîm → Muallâ b. Mansûr → Hammâd b. Zeyd → Sâbit el-Bünânî → Enes b. Mâlik.
Arapça metin:
أَنَّ هَذِهِ الْآيَةَ وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ نَزَلَتْ فِي شَأْنِ زَيْنَبَ ابْنَةِ جَحْشٍ وَزَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ
Türkçe meali:
“‘Allah’ın açığa çıkaracağı şeyi içinde gizliyordun’ âyeti, Zeyneb bint Cahş ve Zeyd b. Hârise hakkında indirilmiştir.”
Hadisin şerhi: Bu, Enes b. Mâlik’in âyetin iniş bağlamına ilişkin açıklamasıdır. Hz. Peygamber’in doğrudan sözü değildir. Âyetin Zeyd ve Zeyneb ile ilgili olduğunu doğrular; ancak Hz. Peygamber’in içinde gizlediği şeyin mahiyetini ayrıca açıklamaz.
Kaynak: Buhârî 4787 — Arapça metin, isnad ve tercüme.
Sunnah.com
Hadis 2 — Zeyd’in, Hz. Peygamber’in evlilik teklifini iletmesi
Sahâbî râvi: Enes b. Mâlik (r.a.)
Kaynak: Sahîh-i Müslim, Nikâh, 1428b.
Türkçe anlamıyla rivayet:
Zeyneb’in iddeti sona erdiğinde Hz. Peygamber, Zeyd’e gidip kendisi adına evlilik teklifini iletmesini söyledi.
Zeyd, Zeyneb’in yanına gitti ve Resûlullah’ın gönderdiği haberi ona ulaştırdı.
Zeyneb, Rabbine danışmadan karar vermeyeceğini belirterek ibadete yöneldi.
Rivayetin devamında evlilikle ilgili âyetin indirildiği anlatılır.
Hadisin şerhi: Bu rivayet, Zeyd’in boşandığı eşiyle Hz. Peygamber’in evliliği konusunda haberci olarak görevlendirilmesi bakımından önemlidir. Ayrıca Zeyneb’in ibadet ve dua ile Allah’a yönelişini gösterir.
Kaynak: Müslim 1428b — Tam hadis metni.
Sunnah.com
Hadis 3 — Hz. Zeyneb’in düğün yemeği
Sahâbî râvi: Enes b. Mâlik (r.a.)
Kaynak: Sahîh-i Müslim, Nikâh, 1428c–d.
1428d rivayetinin isnadı:
Muhammed b. Amr b. Abbâd ve Muhammed b. Beşşâr → Muhammed b. Ca‘fer → Şu‘be b. Haccâc → Abdülazîz b. Suheyb → Enes b. Mâlik.
Türkçe meali:
Enes, Hz. Peygamber’in Zeyneb ile evliliği dolayısıyla verdiği düğün yemeğinin diğer evliliklerinde verdiği yemeklerden daha geniş olduğunu anlatır. Rivayette misafirlere ekmek ve et ikram edildiği belirtilir.
Hadisin şerhi: Rivayet, Hz. Peygamber’in evlilik vesilesiyle verdiği velîme yemeğine dair tarihî bilgi sunar.
Kaynaklar: Müslim 1428c ve Müslim 1428d.
Sunnah
+1
Hadis 4 — Evlilik ve hicab âyetinin inişi
Sahâbî râvi: Enes b. Mâlik (r.a.)
Kaynak: Sahîh-i Müslim, Nikâh, 1428e–h.
Rivayetlerde, Hz. Peygamber’in Zeyneb ile evliliğinin ardından düzenlenen yemekte bazı misafirlerin uzun süre oturup konuştuğu ve bu bağlamda Ahzâb Sûresi’nin 53. âyetinin indirildiği anlatılır.
Bu âyet, Hz. Peygamber’in evine girme adabı ve hanımlarının mahremiyetiyle ilgili hükümler içerir.
Kaynak: Müslim 1428e — Evlilik ve hicab âyeti.
Sunnah.com
+1
Hadis 5 — Hz. Âişe’nin açıklaması
Sahâbî râvi: Hz. Âişe (r.a.)
Kaynak: Sahîh-i Müslim, Îmân, 177b.
Hz. Âişe, Hz. Peygamber’in kendisine indirilen vahiyden herhangi bir şeyi gizlemiş olsaydı Ahzâb Sûresi’nin 37. âyetini gizlemiş olacağını ifade etmiştir.
Hadisin şerhi: Bu söz, âyetin Hz. Peygamber hakkında insanlardan çekinme ifadesini de içermesine rağmen ümmete eksiksiz tebliğ edildiğini vurgular.
Kaynak: Müslim 177b — Hz. Âişe’nin açıklaması.
Quran.com
Karşılaştırmalı hadis tablosu
| Konu | Kaynak | Hadis no. |
|---|---|---|
| Ahzâb 37’nin Zeyd ve Zeyneb hakkında inmesi | Buhârî | 4787 |
| Zeyd’in evlilik teklifini iletmesi | Müslim | 1428b |
| Zeyneb’in düğün yemeği | Müslim | 1428c–d |
| Evlilik ve hicab âyetinin inişi | Müslim | 1428e–h |
| Hz. Âişe’nin vahyin gizlenmemesiyle ilgili sözü | Müslim | 177b |
Bu tablo doğrulanmış başlıca rivayetleri içerir. Kütüb-i Sitte’nin diğer eserlerindeki bütün paralel rivayetlerin ve Buhârî’deki bütün tekrarların eksiksiz dökümü değildir.
8. Bu Olayın Günümüze Verdiği Dersler
İnsanların değeri soylarına göre belirlenmez
Zeyd ile Zeyneb’in evliliği, toplumda yerleşmiş soyluluk ve statü anlayışının sorgulanması bakımından önemlidir.
İslâm’ın temel ahlaki ilkelerine göre insanın değeri, yalnızca ailesine, servetine veya toplumsal konumuna göre ölçülmez.
Evlat edinmek ile nesep bağı kurmak aynı şey değildir
Bir çocuğu korumak, büyütmek ve ona sevgi göstermek büyük bir sorumluluktur.
Ancak bu bakım ilişkisi, kişinin biyolojik soyunu değiştirmez.
İslâm hukukunda nesebin korunması, aile ilişkilerinde hakların doğru belirlenmesi açısından önemlidir.
Yerleşmiş gelenekler sorgulanabilir
Bir uygulamanın toplumda uzun yıllardır kabul ediliyor olması, onun mutlaka doğru olduğu anlamına gelmez.
Ahzâb Sûresi’nin ilgili âyetleri, toplumsal geleneklerin ilâhî hükümler karşısında yeniden değerlendirilmesini anlatmaktadır.
Tarihî olaylar güvenilir kaynaklarla açıklanmalıdır
Hz. Peygamber’in Zeyneb ile evliliği hakkında tarih boyunca farklı anlatımlar ortaya çıkmıştır.
Ancak Kur’ân’ın açık ifadeleriyle sahih hadislerde bulunmayan ayrıntıları kesin bilgi gibi sunmak doğru değildir.
Diyanet’in Kur’an Yolu Tefsiri de bazı klasik anlatımların isnad ve metin yönünden ciddi biçimde eleştirildiğini belirtmektedir.
Diyanet İşleri Başkanlığı
9. Kendine Sor
- İnsanları ailelerine, ekonomik durumlarına veya sosyal konumlarına göre değerlendiriyor muyum?
- Bir insanın geçmişi sebebiyle onu küçümsüyor muyum?
- Korunmaya muhtaç çocukların haklarına ve ihtiyaçlarına karşı yeterince duyarlı mıyım?
- Dinî ve tarihî konularda duyduğum her anlatımı araştırmadan kabul ediyor muyum?
- Toplumun alışkanlıklarıyla dinî hükümler arasında ayrım yapabiliyor muyum?
10. Hayata Taşı
Bugün Ahzâb Sûresi’nin 4–5 ve 36–40. âyetlerini birlikte okuyun.
Bu âyetlerin nesep, aile ilişkileri ve toplumsal statü konularında getirdiği ilkeleri düşünün.
Ardından çevrenizde insanları geçmişlerine veya sosyal konumlarına göre değerlendirdiğiniz bir davranışınız olup olmadığını sorgulayın.
Bir insanın değerini ailesi veya maddi imkânları üzerinden değil, kişiliği ve davranışları üzerinden değerlendirmeye özen gösterin.
Altı Çizilecek Cümleler
İnsanların değeri, doğdukları aileyle değil, taşıdıkları ahlaki sorumlulukla da ölçülür.
Bir çocuğa sevgi ve güvenli bir yuva sunmak, onun gerçek nesebini değiştirmeyi gerektirmez.
Toplumun alışkanlıkları her zaman ilâhî hükmün ölçüsü değildir.
Tarihî bir olayın doğru anlaşılması, güvenilir kaynaklarla doğrulanmasına bağlıdır.
Zeyd ve Zeyneb’in kıssası, aile hukukunda soy bağıyla bakım ve himaye ilişkisinin birbirinden ayrılmasını öğretir.
11. Sonuç: Bir Evlilik Üzerinden Değişen Toplumsal Anlayış
Zeyd b. Hârise ve Zeyneb bint Cahş’ın evliliği, İslâm tarihinde önemli hukukî ve toplumsal sonuçları bulunan olaylardan biridir.
Hz. Peygamber’in aracılığıyla gerçekleşen bu evlilik sona ermiş, ardından Hz. Peygamber Zeyneb ile evlenmiştir.
Kur’ân, bu ikinci evliliğin amacını açıkça bildirmiştir: Evlatlığın boşadığı kadınla evlenmenin, öz oğlun boşadığı kadınla evlenmeyle aynı hükme tabi olmadığını göstermek.
Bu olay, nesebin korunması ve toplumsal statüye dayalı ayrımcılığın sorgulanması bakımından önemli dersler içermektedir.
Kıssanın merkezinde, evlat edinilen insanın değersizleştirilmesi değil; sevgi ve himaye ilişkisinin biyolojik soy bağıyla karıştırılmaması bulunmaktadır.
Temel kaynakça
Kur’ân-ı Kerîm: Ahzâb 33/4–5, 36–40, 53; Nisâ 4/23.
Sahîh-i Buhârî: 4787, 7420.
Sahîh-i Müslim: 177b, 1428b–h.
Klasik tefsirler: Taberî, Câmiu’l-beyân; İbn Kesîr, Tefsîrü’l-Kur’âni’l-azîm; Kurtubî, el-Câmi‘ li-ahkâmi’l-Kur’ân, Ahzâb Sûresi 36–40. âyetlerin tefsiri.
Türkçe tefsir: Diyanet İşleri Başkanlığı — Ahzâb Sûresi 37. Âyet Tefsiri.
Diyanet İşleri Başkanlığı
+1